Terug naar het overzicht

Balans werk en gezinBewust ontspannen tegen work-life stress

balans

Driekwart van de Nederlandse moeders vindt het moeilijk tot onmogelijk om werk en gezin te combineren, en 30% ervaart zelfs voortdurend stress. Hoe vind je als jonge ouders genoeg ontspanning in werk en privé? Arbeidspsychologe prof. dr. Maria Peeters (ver)kent de opties.

balans
balans

Carrière en ouderschap – die combinatie vraagt veel van de moderne mens. Uit onderzoek door kinderoppassite Sitly blijkt dat Nederlandse ouders worstelen om werk en gezin in evenwicht te krijgen. Met name vrouwen ervaren veel druk: 62% van de moeders vindt naast werk, gezin en huishouden geen tijd voor zichzelf, 30% ervaart voortdurend stress sinds ze kinderen hebben, 44% heeft het gevoel tekort te schieten ten opzichte van het gezin en maar liefst 52% zou hun carrière het liefst opgeven voor de kinderen – als dat zou kunnen.

balans

Van stress tot burn-out

Schokkende cijfers, maar niet echt een verrassing voor prof. dr. Maria Peeters. Als arbeids- en organisatiepsychologe, hoogleraar aan de Universiteit Eindhoven en hoofddocent aan de Universiteit Utrecht ziet zij zulke onderzoeken regelmatig langskomen. “Die wrijving leidt tot veel problemen. Dat kan al klein beginnen: van oververmoeidheid en stress tot minder aandacht voor werk of privé, mentale en lichamelijke klachten, spanning in relatie of huwelijk en natuurlijk burn-out. Eén op elke zeven werkenden heeft burn-out klachten.”

Tekort schieten

Met name werkende moeders met jonge kinderen hebben vaak het gevoel dat ze tekort schieten als werk én gezin aan ze trekken. De oorzaak laat zich raden. Peeters: “Dat komt doordat er in Nederland nog sterk een moederschapscultuur heerst, waarbij vrouwen traditioneel zich meer verantwoordelijk voelen voor zorgtaken dan mannen. Vrouwen hebben bovendien sneller last van schuldgevoel. Met name dat laatste is een grote stressveroorzaker.”

balans
balans

‘Familievriendelijkheid’

De kern van het probleem zit niet zozeer in het aantal werkuren, weet Peeters. “Ook een fulltime baan moet te combineren zijn met het gezinsleven. Het gaat vooral mis als er op het werk een gebrek is aan ‘familievriendelijkheid’. Vinden collega’s en leidinggevenden het normaal als je op tijd thuis wilt zijn voor de kinderen? Accepteren ze het als jonge vaders of moeders ook eens ‘nee’ zeggen tegen overwerken? Het gaat er niet alleen om of de voorzieningen op papier soepel en toereikend zijn, het gaat vooral om de sfeer onderling.”

Micro-, meso- en macropauzes

De oplossing bestaat volgens Peeters uit twee delen. “Het eerste is zo’n familievriendelijke werkcultuur waarbij collega’s elkaar niet zien als ‘productie-units’ maar als mensen, met respect en aandacht voor elkaars privéleven.” Daarnaast helpt het volgens Peeters enorm als je op het werk voldoende korte en lange ‘herstelmomenten’ neemt. “Die zijn cruciaal om stress te laten zakken. Ze zijn er op drie niveaus: micro-, meso- en macro-pauzes. Micropauzes zijn de momenten tussen verschillende taken door. Meso zijn de koffie- en lunchpauzes, macropauzes zijn de weekends en vakanties. Gebruik je die alle drie bewust, dan houd je stress op afstand.”

balans
balans

Werk en privé duurzaam in evenwicht houden

Jongste trend: ‘jobcrafting’

Een ander hulpmiddel voor een betere work-life balance is jobcrafting. Peeters geeft daarin regelmatig trainingen: “We helpen mensen dan eerst om inzicht te krijgen in zaken op het werk die energie kósten en dingen die energie géven. Wat zou je minder willen, en wat méér? Mensen noemen bij dat laatste vaak dingen als ‘leuke sociale contacten met collega’s/leidinggevenden’, ‘een leukere werkplek’ of ‘meer feedback op mijn functioneren’. Als je je dat bewust wordt, kun je met kleine veranderingen al veel bereiken en veel stress wegnemen.”

Heel bewust relaxmomenten inplannen

Ontspanning zoeken

Minder stress op het werk is één; om werk en privé duurzaam in evenwicht te houden, is meer nodig. Daarvoor moet je heel bewust relaxmomenten inplannen. Zodat je naast het dagelijkse rennen en vliegen ook gelegenheid pakt om samen te ontspannen – bijvoorbeeld tijdens weekendjes weg en vakanties. “Tijd maken voor de dingen die je echt leuk vindt, helpt zeker”, aldus Peeters. “Wandelen, skiën, je lekker uitsloven op de racefiets of gewoon lui op het strand liggen. Dat verdrijft de stress.” Het heilzame effect daarvan blijft volgens Peeters het langst als je zorgt dat je – eenmaal terug in de hectiek van het dagelijkse leven – niet terugvalt in oude patronen. Om werk en privé blijvend te kunnen combineren, moet je zaken soms structureel veranderen. Peeters: “Durf keuzes te maken: je hoeft niet alles te willen en overal in uit te blinken.”

balans

De dagelijkse stress verdrijven

Geniet samen met het gezin van een ontspannen vakantie op één van de rustig gelegen Largo vakantieverblijven. Even tijd maken voor elkaar in een natuurrijke omgeving, zonder de stress van het dagelijks leven. 

Verhaal 30 van 32